ქრისტიანებს ეკლესიის დაარსების პირველივე დღეებიდან სწამდათ მამის, ძისა და სულიწმინდის, რამეთუ ეყრდნობედნენ ქრისტეს სიტყვებსა და წმ. წერილის მოწმობებს. თუმცა კიდევ რამოდენიმე ასწლეული დასჭირდა იმას, რომ სამების შესახებ სწავლება ზუსტი საღვთისმეტყველო ფორმულირებებით შემოსილიყო.

დიალოგი 1

უკვდავებაზე

უცნობი: აღსარებისთვის არ მოვსულვარ, მინდა უბრალოდ დაგელაპარაკო, მაგრამ იქნებ ეს შეუძლებელია?

მოძღვარი: რატომ?

უცნობი: რწმენაზე მინდა გესაუბრო, თუმცა თავად სავსებით ურწმუნო ვარ.

მოძღვარი: მაშ, რატომ ლაპარაკობ ჩემთან?

უცნობი: ნებას მომცემ გულწრფელად გიპასუხო?

მოძღვარი: დიახ!

უცნობი: არამც თუ არ მწამს, ვერ წარმომიდგენია, როგორ უნდა სწამდეთ დღევანდელი მეცნიერების მიღწევების შემდეგ? მინდა გავიგო, რა დგას განათლებული ადამიანის მორწმუნეობის უკან. თუ წინააღმდეგი არ იქნები, მინდა გულწრფელად გელაპარაკო — რაშია საქმე?

1991 წლის ზაფხულის ერთ დღეს ბერი პაისის კელიის ეზოში ბევრი მომლოცველი შეგროვდა. მათ შორის გერმანიაში მაცხოვრებელი ბერძენიც ერია და მან როგორც ჭეშმარიტმა პროტესტანტმა ბერთან პაექრობა სცადა:

რწმენა არის გზა,რომლითაც ღმერთი და ადამიანი ერთმანეთს შესახვედრად მიდიან. პირველ ნაბიჯს დგამს ღმერთი; მას ყოველთვის და უპირობოდ სწამს ადამიანისა.

მე-6 საუკუნეში ზოგიერთი ღვთისმეტყველი იმის შესახებ ლაპარაკობდა, რომ ქრისტში უნდა გვეღიარებინა ორი ბუნება, მაგრამ არა დამოუკიდებელი, არამედ ერთი „ღმერთკაცობრივი ქმედების“ მქონე, ერთი ენერგია; აქედან გამომდინარეობს მწვალებლობის სახელწოდებაც-მონოენერგიზმი. VII საუკუნის დასაწყისისთვის ჩამოყალიბდა კიდევ ერთი მიმდინარეობა-მონოთელიტობა, რომელიც ქრისტეში ერთ ნებას აღიარებდა. ორივე მიმდინარეობა უარყოფდა ქრისტეს ორი ბუნების დამოუკიდებლობას და ასწავლიდა მისი ადამიანური ნების სრულ შთანთქმას ღვთაებრივი ნებით. მონოთელიტურ შეხედულებას იზიარებდა სამი პატრიარქი: ჰანორე რომაელი, სერგი კონსტანტინოპოლელი და კვიროს ასექსანდრიელი. ისინი იმედოვნებდნენ, კომპრომისის გზით შეერიგებინათ მარლთმადიდებლები მონოფიზიტებთან.